• NJË 29 VJEÇAR NGA SKRAPARI ARRESTOHET NË TIRANË
  • SHTETASI U ARRESTUA BASHKË ME 2 PERSONA TË TJERË PËR LËNDË NARKOTIKE
  • SIPAS POLICISË NGA KONTROLLI I BANESËS KU JETONTE I RIU NGA SKRAPARI U GJET CANNABIS
  • NDALIMI I 3 SHTETASVE U BË PASI PAS KONTROLLIT FIZIK 0.4 GRAM KOKAINË DHE 2.2 GRAM CANNABIS
  • NDËRSA NË SHTËPINË E 29 VJEÇARIT U GJET NJË SASI PREJ 90.8 GRAM CANNABIS

Kahreman Ylli - Dorëshkrime kujtimesh brenda 20 faqesh. Nën strehën e Ali Myftiut, Mahmud Zaloshnjes...dhe viteve.. FOTO

Kahreman Ylli (2) dhe Mestan Ujaniku (4) Nga e Majta në të djathtë - Rreshti Primar
Kujtimet e Kahreman Yllit për vitet e para të rinisë së tij, vërtet nuk i kalojnë të 20 faqet, por në to, ashtu siç do t'a shohë edhe vetë lexuesi më poshtë, gjen një pasqyrë të qartë të atyre viteve, informacione të shumanëshme, ngjarje e data të përshkruara me ngjyra të gjalla, fraza të shkurtra por të plota, si dhe me një stil të rrjedhshëm letraro-publicistik.

Në Normalen e Elbasanit
Në fillim të shënimeve, Kahreman Ylli përmend jetën shkollore në Normalen e Elbasanit. Ai thotë se për disa vite me radhë ka qëndruar në familjen e mësuesit të kësaj shkolle, mikut familjar të Yllajve, Ali Myftiut.
"Në familjen e Myftiut unë trajtohesha mirë, shkruan ai, megjithëse ishte nje familje e varfër. Këtu bëheshin takime midis mësuesish. Nuk kishte ndonjë gjë të organizuar, por në përgjithësi bëhej një propagandë antizogiste. Nga Skrapari, dhe që takoheshim shpesh, ishin: Ismail Çelo, Izet Hysi, Tajar Grepcka si dhe Neshat Hysi, nënoficer ushtrie. Në qershor 1935, pasi mbaruam maturën, siç ishte zakon, bëmë një udhëtim në jug të Shqipërisë dhe në Tiranë. Aty rastësisht takuam Riza Cerovën. Nuk na tha gjë për Lëvizjen e Fierit, por i hapur, i çiltër, na tha se Zogu i kishte propozuar një audiencë dhe ishte në dilemë ta pranonte apo jo, por më shumë anonte për ta pranuar dhe pastaj, me anë të saj, t'a godiste. Rizai na befasoi, na elektrizoi dhe na futi në mendime." - shkruan në kujtimet e tij Kahremani.

Mësues në Zaloshnje
"Viti 35'-36' më bëri mësues në Zaloshnje, shkruan autori i këtyre shënimeve. Banoja në shtëpinë e Mahmut Zaloshnjes, mik i babait, patriot e luftëtar denbabaden, zemërmirë sa ai. Mahmuti ma lehtësoi shumë detyrën time fillestare, duke dhënë një panoramë tepër të vërtetë të fshatit, por edhe portrete të fshatarëve të veçantë, të një djali 9-vjeçar që, para se të vinte në shkollë, me një tas në dorë, u binte shtëpive me radhë për një grusht miell a bereqet, të një evgjitke me emrin Hamide, që shëronte të sëmurët me ilaçet e saj çudibërëse. Aq e madhe ishte injoranca e Hamidesë dhe e hallexhinjve, sa që kur Hamideja mori vesh se ishte një vegël që vendosej nën sqetull nga mjekët, dërgoi e bleu. Vinin fakirë nga e gjithë Tomorrica për të vënë atë vegël çudibërëse nën sqetull dhe kujtonin se shëroheshin. Hamideja as që e dinte se ajo vegël duhej lexuar."

Në Francë
"Me interesimin e Ali Myftiut, njeriut që i kam shumë detyrime, në vitet 1936-1937 do të nisesha për studime në Francë, në Akademinë Pedagogjike të Lionit me pagesë, shkruan në kujtimet e tij, Kahreman Ylli. Me gjithë edukatën liberale të babait, pagesa në një farë mënyre ishte e rëndë. Por më ka ndihmuar xhaxahi im, Sakua, që merrej me blegtori, dhe ditën që u përcolla me të, më dha një porosi: “Bëj si di vetë, por me politikë mos u merr”! Sipas tij, pot ë merreshe me politikë, nuk do të merreshe me punë, jo për gjë tjetër! Në tetor 1936, bashkë me Lirak Dodbibën, student i vjetër dhe që Ali Myftiu e kishte porositur të më kishte kujdes, u nisëm për në Bari. Ishte hera e parë që dilja jashtë shtetit. Në Bari, në kafe “Staporni”, ku rrinin shqiptarët takova Sheh Karbunarën, mikun e ngushtë të babait tim, Fanolist, Bahri Omarin, Qamil Çelën, Muharrem Vllamarin e shumë të tjerë që s’i njihja. Pas një rruge të gjatë me tren, që s’e njihja e ngatërrohesha nëpër stacione, arrita në Lion. Atje ishin 25-30 shqiptarë dhe disa familje, si ajo e Sokrat Nushit, i ati i Gogo Nushit, Ilia Jani dhe Jordan Shani, berberë nga Përmeti. Këta dhe Ymer Dëshnica, Dhori Samsuri, Kozma e Gogo Nushi bënin pjesë në grupin e gjuhës, por, të merrje pjesë në atë grup, duhet të ishe anëtar i Partisë Komuniste Franceze."

Me komunistët francezë
"Kishte kaluar një muaj dhe unë u njoha me shumë shqiptarë, antizogistë, si Enver Sazani, Dhimitër Vangjeli, Dhori Mihali, Preng Kaçinari, Pandi Cici, Halim Budo, Koço Theodhosi, Niko Bello, Vasil Çomo etj. Një ditë në kafe “Dela Cycogne”, Ymer Dëshnica më prezanton me Ali Kelmendin, i cili më pyeti për gjendjen në Shqipëri, se kisha ardhur rishtaz. I thashë sa dija. Aliu ishte i shqetësuar sidomos për koncesionet hileqare të Italisë në Shqipëri dhe për organizimin e një lëvizje të madhe në këtë vend. Aty nga maji i vitit 1937, në dhomën time, Ymer Dëshnica, Dhori Samsuri dhe Dhimitër Shuteriqi më muarën në “provim” se si e kuptoja unë komunizmin. Unë u thashë mendimet e mia. Që nga kjo ditë, më thanë, ti do të jesh komunist, anëtar i Partisë Komuniste Franceze. Bëja pjesë në një celulë ku kishte shumë punëtorë francezë dhe mbaja pseudonimin “Burlati”." - vijon kujtimet e tij Kahreman Ylli.
Kahreman Ylli dhe Sulo Gradeci


Si doli gazeta “Populli”
"Dimrin e vitit 1939 nxorëm numrin e parë të gazetës “Populli”. Për të shtypur gazetën s’kidhte të holla. Duhet të gjenim gërma e shtypshkronjë që ta radhitnim vetë të ulur shpenzimet. Midis të tjerëve u ngarkova edhe unë të gjeja gërma dhe shenja. Hyra në një shtypshkronjë ku punonin disa punëtorë. Nuk dija t’i thosha mirë në frëngjisht termat e shtypshkronjës. Punëtori, me të cilin po flisja, s’po më kuptonte ç’kërkoja. Më në fund ai e kuptoi se unë doja gërma. Mori ca gërma plumbi dhe i rreshtoi me shpejtësinë e zanatit, duke formuluar një fjali. “Mos doni këto”, më tha dhe zgjati radhimin nga unë. Fjalia thoshte: “Des canons pour l’Espagne Republicaine” (Topat për Spanjën Republikane). Kjo ishte parrulla republikane për të mbrojtur Spanjën nga gjenerali fashist Franko. Menjëherë iu përgjigja se gërma të tilla dua dhe unë. Qeshëm të dy, pasi edhe qëllimi u kuptua pse nevojiteshin ato gërma. Më tha se atje nuk shiteshin gërma, por se ai të nesërmen, në ora 3 mbasdite, në hyrjen e një ure të Lionit, do të më sillte gërmat. Të nesërme në orën e caktuara vajta te vendi, por me frikën e ndonjë provokacioni, dhe pastaj do të më nxirrnin nga Franca. Ec e dëgjoje xhaxhanë pastaj, që më porositi që të mos merresha me politikë. Punëtori francez erdhi, gërmat i çova në Decinë, në shtëpinë e Kozma Nushit. Aty u radhitën artikujt, pastaj i çuam në shtypshkronjë. Nxorëm gazetën “Populli”. Qe një gëzim i madh."


Vullnetarët shqiptarë të Spanjës
"Grupi i Lionit ishte një pikë kalimi për vullnetarët që shkonin në Luftën e Spanjës. Mbaj mend që në ato vite erdhi Teni Konomi, që ndenji disa muaj në Lion, asim Vokshi erdhi nga Bari i Italisë, mbas Lëvizjes së Fierit, ku ai kishte marrë pjesë, Hulusi Spahiu, që vinte, më duket, nga academia ushtarake e Torinos. Më vonë, në vjeshtën e 37-ës, shkoi në Spanjë Mane Nishova, që qëndroi disa kohë në Lion. E përcolli Qamil Çela, i cili më vuri në dijeni nga Parisi. Nga Spanja nuk din ë ç’rrugë erdhën në Lion, Petro Marko, Faik Dardha dhe një tjetër. Petro Marko shkoi deri në Paris, e përcollëm deri te stacioni i trenit, unë, Kozma Nushi, Dhori Samsuri, Ilia shahini etj. Pas një jave, për habinë tonë në gazetën reaksionare të klerit katolik të Lionit “Le Novelliste” pamë një artikull të shkruar nga Faik Dardha, vullnetar i Spanjës, në të cilin mburrte gjeneralin Franko dhe shante “të kuqtë, republikanët spanjollë. Nuk e di ç’u bë më vonë, shkruan ndër të tjera Kahreman Ylli në këto shënime."


Familja e Nushajve
"Kahremani flet me simpati të veçantë në shënimet e tij për familjen e Nushajve nga Vunoi i Himarës, që ishte qendër e grumbullimit të shqiptarëve më progresistë të . Aty zhvillohëshin mbledhje e merreshin vendime. Xha Sokrati, i ati i Sokratit dhe i Gogo Nushit, ishte njeri shumë i mirë, patriot i vendosur. Po kështu edhe djemtë ishin shumë aktivë dhe bënin shumë për shqiptarët, i ndihmonin për t’i sistemuar në punë, apo shkollë. Ata merrnin pjesë në të gjitha veprimtaritë politike që zhvilloheshin në Lion, por edhe në të gjithë Francën. Të shoqen e xha Sokratit e thërrisnin Valide, një plakë zemërbardhë, e dashur dhe e pritur. Me gjithë ato hyrje-dalje, unë s’pash të mërzitej njeri në atë familje të mrekullueshme."

Dështimi i një kryengritjeje
"Në pranverën e vitit 1936 në shtypi francez njoftoi se në Shqipëri po përgatitej një kryengritje antizogiste, nën drejtimin e Et’hem Totos, ish-ministër i Brendshëm i Zogut. Fillimisht patëm besim se do të bëhej gjë, sepse ai e njihte mirë situatën. Teni dhe Hasimi (Voshi) ishin nisur që një ditë më parë në Spanjë, dërgojnë një letër urgjent dhe pyesnin në ishte e dobishme të ktheheshin në Shqipëri për të marrë pjesë në kryengritje. Por kryengritja e Totollarëve dështoi Brenda ditës. Teni dhe Hasimi shkuan në Spanjë për të mos u kthyer kurrë më."


Nga Lioni në Paris
"Pas pushimeve të verës të vitit 1937, vijon tregimi, aty nga muaji tetor, kur u ktheva në lion, marr vesh se kishte ardhur Ali Kelmendi dhe Zai Fundo, i derguar i Kominternit. Në mbledhjen e grupit të gjuhës, që ishte grup komunist, ishte diskutuar gjerësisht puna e mëtejshme që duhej bërë sipas vijës së re, bashkëpunim me organizatën “Bashkimi Kombëtar”, me qendër në Paris, ku bënte pjesë Ali Këlcyra, Kolë Tromara, Hazis Çami etj., veprimtaria botuese e grupit si dhe përqëndrimi i veprimtarisë nga Lioni në Paris, pasi aty kishte mundësi kontakti me të gjithë shokët. Kjo ishte edhe arsyeja që nuk gjeta aty Ali Kelmendin, Ymer Dëshnicën, Zai Fundon, Ismail Çelon etj. Ata tani vepronin nga Parisi. Spostimi i qendrës nga Lioni në Paris i mërziti disa nga shokët tanë, por kështu u pa e udhës dhe do të zbatoheshin vendimet e mbledhjes."

Letra e Zai Fundos
"Kishte kohë që me qëndrimet e tij, Zai Fundo ishte bërë shqetësim për grupin, shtynte për sot e për nesër realizimin e detyrave, abuzonte me fondet që dispononte, bënte propagandë anti-sovjetike. Me një fjalë, ai u vu në opozitë me grupin dhe qëllimin tonë, por s’ishte e lehtë të veprohej, se ai vinte nga Kominterni dhe duheshin hedhur hapa të matura, dhe argumentet ndaj tij duhet të ishin të plota. Pas tre-katër muajsh çështja ishte e qartë: Zai fundo s’kishte ndërmend të punonte, por kishte kaluar në fakt në anën tjetër të barrikadës. Shokët e Parisit kishin arritur në konkluzionin se tani duhej vepruar. U ngarkova unë së bashku me Kozma Nushin për të shkruar dhe firmosur letrën. E firmosa letrën me pseudonimin “Burlati”, e futa në zarf të kuq, ashtu siç kasha marrë porosi, dhe shkrova në këtë adresë: Ëilhelm Pick – Komintern, Moskë” Të dy me Kozmanë shkuam një pasdite vonë në Komitetin e Partisë Komuniste Franceze, në departamentin e Lionit. Takuam Arioldin, sekretarin e komitetit të partisë, të cilin e njihte mirë Kozmai, dhe i dorëzuam letrën, e cila duhej, si duket, të ndiqte rrugën zyrtare, dmth, me postën e Partisë Frënge."

Erë lufte
"Viti shkollor 1937-38 po mbyllej nga gjendja politike në Evropë e në botë. Qeveritë franceze, pas asj të frontit popullor, të kryesuar nga Leon Blumi, që u rrëzua nga Senati, jepnin dorëheqjen njëra pas tjetrës për t’I shpëtuar përgjegjësisë. Me të drejtë gazeta satirike e majtë “Le canard en-chaine” në vend të kryeartikullit kishte vizatuar atë ditë një pemë, në të cilën kishin hipur ushtarë francezë dhe poshtë, në vend të falëve të Marsejezës “Aux armes citoyens”, shkruante “aux arvbres citoyes”, dy fjalë plot kuptim që tregonin frikën dhe nënshtrimin para kërcënimeve fashiste të Hitlerit." – analizon në shënimet e tij, Kahreman Ylli.

Gjysmë ilegalë
"Në këtë kohë të trazuar u morën masa shtrënguese kundër të huajve dhe emigrantëve. Liraku dhe unë nuk e kishim letërnjoftimin francez, por edhe se duhet të paguanim disa franga. Në qershor vajtëm në lokalet e policisë, por pamë kallaballëk atje dhe disave u bërtisni dhe u vinin gjoba. Atëhere ikëm me shpresën se nuk do të na gjente gjë deri në ditët e provimeve. Druheshim se, pot ë na kapnin pa dokumente, do të na nxirrnin nga Franca. Duke vazhduar kujtimet, Kahremani thotë se në fund të qershorit mbrojti tezën e provimit para profesorit me emër, Bounjadi."

Fjalët e Presidentit francez
"Pas studimeve në Francë, Kahremani kthehet në atdhe nëpërmjet Barit, ku përsëri takon shumë shqiptarë në hotel “Moro”, ndërmjet të tjerëve edhe Sheh Karbunarën, që kishte shumë besim te fjala e Presidentit francez, Lebrun, i cili kishte folur atë vit për rezistencën e Francës. Por ne që vinim që andej e denim se këto ishin fjalë veresie. Kur e takoj një herë më vonë Sheh Karbunarën, I kujtova si me shaka besimin e fjalës së Presidentit francez, ai mu përgjigj” “Mirë e ke ti, por unë kasha të drejtë se fiste Presidenti i Francës, që kishte një shtet në dorë, nuk fliste Sheh Karbunara me pesë para në xhep."

Kthimi në Atdhe
"Nga fundi ai ka përshkruar shkurt kthimin në atdhe. Me të zbritur në Durrës, valixhja e librave, pa nja pa dy u vulos me dyllë të kuq, me porosi ta hapte rrethkomandanti i Skraparit dhe me një paralajmërim direct nga oficeri i policisë së portit: “Ju që vini nga Franca i kini mendtë gjetkë, prandaj hapni sytë se këtu nuk shkojnë ato”. Komandanti nuk qe njeri i rreptë, pastaj meqenëse ishim në krahinën tonë, valixhja u hap pa ngatërresa."

Në Peshkopi
"Megjithëse zura miq e bëra përpjekje të mos më degdisnin larg, nuk qe e mundur. Në tetor 1938 më dërguan në Peshkopi, drejtor i një shkolle dyvjeçare me drejtim bujqësor, që s’kishte as ndërtesë, as nxënës. Kur u nisa nga Ministria e Arsimit më dhanë një regjistër për nxënësit dhe një libër protokolli për shkresat. Ajo që më vlejti më shumë, ishte një solucion për falët e shkruajtura gabim. Të tërë shishen e harxhova se nuk dija të registroja shkresat që hynin e dilnin për në ministri."

Këtu mbyllen edhe këto shënime brilante të Kahreman Yllit të shkruara me dorën e tij për vitet e rinisë.

Por kush ishte Kahreman Ylli?
Kahreman Ylli
Kahreman Ylli lindi më 22 prill të vitit 1917, në Leshnje të Skraparit. Shkollën fillore e kreu në vendlindje. Më pas kreu Shkollën Normale të Elbasanit. Pas saj, caktohet mësues në Zaloshnje të Skraparit. Në vitet 1936-1938 kryen studimet e larta në Akademinë Pedagogjike të Lionit në Francë. Aty lidhet me grupet antifashiste dhe aderon në Partinë Komuniste Franceze. Në ilegalitet, me pseudonimin Burlati, ishte një nga iniciatorët e parë për nxjerrjen e gazetës “Populli” Në vitet 1938-1939 emërohet drejtor shkolle në Peshkopi. Pas viteve ’40 punon si inspektor arsimi në Berat. Në vitet 1940-42 bëhet frymëzues dhe organizator i ngritjes së çetave partizane në Skrapar dhe në Berat. Në vitet 1942-1944 emërohet komisar i Shtabit Nacionalçlirimtar të Qarkut të Beratit. Menjëherë pas çlirimit ngarkohet me detyra të rëndësishme diplomatike, ministër fuqiplot i Shqipërisë në Paris, më pas përfaqësues i vendit tonë në OKB. Në planin diplomatik, është e njohur lufta që bëri ai për mbrojtjen e të drejtave të shqiptarëve në Gjyqin e Hagës, ku me një frëngjishte të pastër e elekuencën e të folurit habiti trupin gjykues. Më 1948 emërohet ministër i Arsimit e më pas zëvendësministër, derisa në vitin 1961 emërohet rektori i Universitetit të Tiranës. Në vitin 1970 emërohet në një detyrë tjetër, por s’hoqi dorë nga arsimi dhe reformat që kishte nisur, veçanërisht në arsimin e lartë. Ndahet nga jeta më 3 shtator 1975, duke mbetur një nga figurat më të shquara të diplomacisë, sidomos të arsimit shqiptar.

Corovoda Online / Zylyftar Hoxha

Autentik!

Reklama Online

loading...

skrapari në fletë

PËR KONTAKT - EMAIL: corovodaonline@post.com

Mbështetje

ALSSH SKRAPAR - Kjo faqe mbështetet nga Agjensia Lokale e Sigurimeve Shoqërore Skrapar.

skrapari në fletë

loading...

NAVIGON

Nga Dje

Gjithmonë

Përherë

www.bashkiaskrapar.gov.al www.albrafting.com www.visitskrapar.com

HAPËSIRË PËR REKLAMA APO NJOFTIMET TUAJA